Posted in ԳՈՐԾԵՐԻ ԿԱԶՄՈՒՄ, ԸՆԹԱՑԻԿ ԵՒ ԱՐԽԻՎԱՅԻՆ ՊԱՀՊԱՆՄԱՆ ԿԱԶՄԱԿԵՐՊՈՒ

2. Փ Ա Ս Տ Ա Թ Ղ Թ Ե Ր Ի Յ է վ Ա Վ Ո Ր Ս Ա Ն ԸՆԴՃԱՆՈՒՐ ԿԱՆՈՆՆԵՐԸ

2.1. ՓԱՍՏԱԹՂԹԵՐԻ ՁԵՎԱԹՂԹԵՐ /ԲԼԱՆԿՆԵՐ/
Փաստաթղթի ձևաթուղթը սահմանված չափի թուղթ է, որի վրա
արտացոլված է տվյալ կազմակերպության վերաբերյալ մշտական տե­
ղեկատվությունը և տեղ է թողնված փոփոխական տեղեկատվության
համար: Բոլոր կազմակերպությունները փաստաթղթերը պետք է
պատրաստեն ձևաթղթերի վրա: Բացառություն կարող են կազմել այն
փաստաթղթերը, որոնք պատրաստվում են մեկից ավելի կազմակեր­
պությունների կողմից համատեղ: Continue reading “2. Փ Ա Ս Տ Ա Թ Ղ Թ Ե Ր Ի Յ է վ Ա Վ Ո Ր Ս Ա Ն ԸՆԴՃԱՆՈՒՐ ԿԱՆՈՆՆԵՐԸ”

Advertisements
Posted in ԳՈՐԾԵՐԻ ԿԱԶՄՈՒՄ, ԸՆԹԱՑԻԿ ԵՒ ԱՐԽԻՎԱՅԻՆ ՊԱՀՊԱՆՄԱՆ ԿԱԶՄԱԿԵՐՊՈՒ

1.2.ԳԱՂԱՓԱՐ ՓԱՍՏԱԹՂԹԻ ՄԱՍԻՆ

Փաստաթղթի երևան գալը պատմականորեն կապված է առան­
ձին նշանների, պատկերների ու գրի միջոցով կենդանի խոսքն արձա­
նագրելու հնարավորության հետ: Արձանագրվելով, կենդանի խոսքը
ձեռք է բերում ապացուցման, վկայության, հաղորդման, վճարման և
ուրիշ գործողությունների իրականացման նշանակություն: Այն հան­
դիսանում է որոշակի գործողությունների կատարման պատճառ կամ
առիթ և ծնում այնպիսի հետևանքներ, որոնք այլ երևույթների ու
գործողությունների պատճառ կամ առիթ կարող են հանդիսանալ:
Այս պատճառահետևանքային կապի արտացոլման շնորհիվ
փաստաթուղթը հանդես է գալիս որպես տեղեկատվության ամենա­
կարևոր կրող, որպես նրա պահպանման միջոց ու եղանակ: Փաս­
տաթղթային տեղեկատվությունը հիմք է հանդիսանում կառավարման
հարցերի վերաբերյալ որոշումներ ընդունելու համար, հանդես է գա­
լիս որպես նրանց կատարման ապացույց և արդյունքների ընդհան­
րացման աղբյուր: Կառավարման գործունեության մեջ փաստաթուղթը
աշխատանքի առարկան է և նրա արդյունքը:
-9-
Մարդկային հասարակության «գրավոր» պատմության ի հայտ
գալու ժամանակներից ի վեր, փաստաթղթերը հանդիսանում են մարդ­
կանց անցյալի գրավոր վկայությունները: Պատմության ոաումնասի­
րության համար օգտագործվում են մեր նախնիների կողմից պատ­
րաստված և օգտագործված բազմաթիվ իրեր ու առարկաներ, աշխա­
տանքի գործիքներ և նրանց զարգացման տվյալ ժամանակաշրջանի
մակարդակը որոշող այլ արժեքներ: Սակայն այդ բոլորի թվում գրա­
վոր Փաստաթղթերն իրենց առանձնահատուկ և պատվավոր տեղն են
զբաղեցնում: Նրանց տվյալներն ավելի արժանահավատ են ու ստույգ
և ավելի ճիշտ ու ամբողջական պատկերով են արտացոլում ժամանա­
կի ոգին ու տրամադրությունները, ցույց տալիս տվյալ պս. ՜ւմական
պահի առանձնահատկությունը, վեր հանում հասարակության և ան­
հատի շահերի փոխհարաբերությունը և այլն:
Փաստաթուղթը հասարակական լայն գրանցում է ստացել: Այն
օգտագործվում է մարդկային գործունեության բոլոր ասպարեզներում:
Այժմ գիտությունը, արտադրությունը, տեխնիկան, մշակույթը, հասա­
րակական ողջ կյանքն առանց փաստաթղթերի, առանց տեղեկատ­
վության այդ կարևոր կրողների, պատկերացնել հնարավոր չէ:
Փաստաթուղթը զարգացման բարդ ու երկարամյա ուղի է անցել:
Փոփոխության են ենթարկվել նրա ձևն ու բովանդակությունը: Ընդար­
ձակվել են նրա գործունեության շրջանակները, ի հայտ են եկել նոր
գործառույթներ, կատարելագործվել նրա ստացման եղանակները:
«Փաստաթուղթ» հասկացությունը դուրս է եկել «փաստի» և «թղթի»
շրջանակներից: Մարդն այժմ գրի է առնում իր աչքի համար անտեսա­
նելի և ականջի համար անընկալելի երևույթներ ու իրադարձություն­
ներ, թղթի փոխարեն օգտագործելով բազմաթիվ նորագույն նյութա­
կան կրողներ:
Ռուսաց լեզվի մեջ «документ» բառը մտցվել է Պետրոս 1-ի կող­
մից և թարգմանվել որպես «գրավոր վկայություն»: Այն վերցվել է լա­
տիներեն «documentum» (ապացույց կամ վկայություն) բառից:
Հայերենում «փաստաթուղթ» հասկացությունը գործողության մեջ
է դրվել ավելի ուշ ժամանակաշրջանում: Պետք է ենթադրել, որ այն
«документ» բառի թարգմանությունն է և շրջանառության մեջ է դրվել
20-րդ դարի սկզբներից: Այսպիսի ենթադրության համար հիմք է հան­
դիսանում այն իրողությունը, որ «փաստաթուղթ» բառը մենք հանդի­
պում ենք նշված ժամանակաշրջանից հետո ստեղծված գրավոր աղբ­
յուրներում և հասարակական-քաղաքական ու գիտական-գեղարվես-
տական գրականության մեջ:
Սակայն, ինչպես ռուս, այնպես էլ հայ իրականության մեջ նախկի­
նում «փաստաթուղթ» բառի փոխարեն ավելի լայնորեն օգտագործ­
վում էր «թուղթ» բառը:
– 10-
Դեռևս հայ առաջին մատենագիրներն իրենց աշխատություննե­
րում օգտագործել են «թուղթ» բառը, նրան տալով, այժմյան ըմբռն-
մամբ փաստաթղթի իմաստ: Օրինակ, Մովսես Խորենացին «Պատ­
մություն Հայոց»-ի մեջ, մի դեպքում թուղթն օգտագործում է նամակի
իմաստով, մի այլ դեպքում խնդրագրի կամ դիմումի («աղաչական
՜թուղթ»), հրամանի, հրովարտակի և այլն, Եղիշեն «Վարդանանց պատ­
մության» մեջ թուղթն օգտագործում է նաև արձանագրության և հավա­
տարմագիր իմաստով: Մաթևոս Ուռհայեցին իր «ժամանակագրութ­
յան» մեջ օգտագործել է «երդման թուղթ», «գիր», «միության գիր»
(պայմանագիր, դաշնագիր), «հավատո գիր» (հավատարմագիր),
«ինքնագիր», «բարեկամական դաշինք գիր» (դաշնագիր) անվանում­
ները: Ուռհայեցոլ մոտ «գիր» բառը թուղթ և փաստաթուղթ բառերի հո­
մանիշն է: Մինչհեղափոխական ժամանակաշրջանում ավելի լայն ի-
մաստով է օգտագործվել նաև «նամակ» հասկացությունը:
Հայ մեծանուն երգիծաբան Հակոբ Պարոնյանի ստեղծագործութ­
յուններում հանդիպում ենք արձանագրություն, մանիֆեստ, շրջաբե­
րական, ծրար, կոնդակ, տեղեկագիր, ցուցակ, գրություն, դիմում, բո­
ղոք, ծրագիր, կանոնադրություն և փաստաթղթերի տեսակների այլ
անվանումների, իսկ Ալ.Շիրվանզադեի ստեղծագործություններում
«գործնական նամակ»-ին, որը ներկայիս «գրության» կամ «գրագրութ­
յան» իմաստն ունի: Նա օգտագործում է նաև «հաշվեթղթեր» անվա­
նումը, որոնք կարելի է նույնացնել այժմյան «հաշվապահական փաս­
տաթղթեր» անվանման հետ:
Հետևելով փաստաթուղթ (թուղթ) հասկացության էվոլյուցիային,
տեսնում ենք, որ նրա տեսականին հետզհետե ընդարձակվում է: Հա-
սարակական-տնտեսական, պետական-քաղաքական ու անհատական
կյանքի տարբեր երևույթներն ավելի ամբողջական արտահայտելու
համար ստեղծվում են փաստաթղթերի նորանոր տեսակներ:
Մինչև այժմ հրապարակի վրա գտնվող և ոչ մի բառարանում չի
Մարքս-լենինյան փիլիսոփայության պահանջների համաձայն,
փաստաթուղթը սահմանվում է որպես օբյեկտիվ աշխարհի երևույթնե­
րի, իրադարձությունների, փաստերի, առարկաների և մարդկային
մտածողության արդյունքների այս կամ այն եղանակով արտացոլում
որևէ նյութական կրողի վրա:
Դեռ այսօր էլ, իր սկզբնական իմաստով, մեր ժողովրդի խոսակ­
ցական լեզվի մեջ պահպանվել է «թուղթ» հասկացությունը: Հաճախ
կարելի է հանդիպել «թուղթ վերցնել», «թուղթ ստանալ», «թղթերը
հանձնել» և նման այլ արտահայտությունների: Այստեղ «թուղթը» մի
դեպքում օգտագործվում է «տեղեկանք», մի ուրիշ դեպքում’ «ծանու­
ցագիր» իմաստով: Մի այլ դեպքում, երբ «թղթերը հանձնելը » վերա­
բերում է աշխատանքի ընդունվելուն, ապա նկատի են առնվում պա­
հանջվող փաստաթղթերի բոլոր տարատեսակները (դիմում, անձնա­
կան թերթիկ, ինքնակենսագրություն, կրթության վկայականի պատճե­
նը, աշխատանքային գրքույկ, լուսանկար և այլն):
Փաստաթուղթը վերացական հասկացություն է: Փաստաթուղթը
մտովի առանձնացումն է այն ընդհանուր հատկանիշների, որոնք յուրա­
հատուկ են տեղեկատվության բոլոր տեսակի նյութական կրողներին:
Այսպիսով, փաստաթղթի մեզ ծանոթ բոլոր կոնկրետ դրսևորումնե­
րի համար ընդհանուրն այն է, որ այն ինչ-որ ինֆորմացիա է պարունա­
կում, և այդ ինֆորմացիան արտացոլված է որևէ նյութական կրողի վրա:
Իրենց ստացման կամ արտացոլման եղանակով տարբերվում են
փաստաթղթերի հետևյալ հիմնական տեսակները, տեքստային (գրա­
վոր), ձայնային (ձայնագրություններ), պատկերային (նկարներ) և զու­
գակցված (պատկերի ու ձայնի համադրություն):
Փաստաթղթերը միմյանցից տարբերվում են նաև իրենց նյութա­
կան կրողով, ասինքն’ այն նյութով, որի վրա արտացոլված է տվյալ
փաստը, իրադարձությունը, երևույթը: Այս առումով փաստաթղթերը
բաժանվում են երկու մասի թղթային հիմքի և ոչ թղթային հիմքի վրա
արտացոլվածների: Ոչ թղթային հիմք են հանդիսանում ժապավենը,
գործվածքը, մետաղը, ապակին, քարը, մագաղաթը: Նշված յուրա­
քանչյուր եղանակով ստացված փաստաթղթին յուրահատուկ է ոչ
միայն տվյալ ձևի ստացման համար անհրաժեշտ տեխնիկան, այլև
նրա նյութական կրողը’ նյութը, որի վրա արտացոլված է ինֆորմա­
ցիան: Օրինակ տեքստային փաստաթղթերի ստացման անհրաժեշտ
պայմաններ են տպագրական տեխնիկան, գրիչը, մատիտը և թուղթը,
ձայնայինի համար’ ձայնագրող սարքն ու ժապավենը:
Անկախ ստացման եղանակներից, բոլոր փաստաթղթերն ունեն ի-
րենց մեջ ամփոփված տեղեկատվության հաղորդման և կապի, պետա­
կան, հասարակական, անձնական կյանքի երևույթների արտացոլման,
կառավարման գործունեության իրականացման հատկություն:
-12-
Կատարելով ժամանակի ընթացքում հաղորդման դեր, փաստաթղ­
թերը պրակտիկայում ոչ միայն աշխատանքի կազմակերպման միջոց
ու նրա արդյունք են հանդիսանում, այլև իրենց առաջացման պահից
սկսած ձեռք են բերում պատմական սկզբնաղբյուրի հատկություն:
Փաստաթղթերի հիմնական հատկությունը տեղեկատվության ար­
տացոլման, պահպանման և ժամանակի ընթացքում ու տարածության
մեջ ւսյն հաղորդելու հատկությունն է: Փաստաթղթին վերագրվող մյուս
բոլոր հատկությունները ստորադաս են այդ հատկությանը և պայմա­
նավորված են նրա գոյությամբ:
Դասակարգերի և դասակարգային պետության հանդես գալու և
հասարակության հետագա զարգացման հետ միասին փաստաթղթերի
կիրառումն անընդհատ ընդարձակվում է: Նրանք ձեռք են բերում բազ­
մաթիվ գործառույթներ տեղեկատվության, հաղորդակցման, մշակու­
թային, սոցիալական, կառավարման, իրավական, հաշվառման և այլն:
Փաստաթղթի հեղինակը տվյալ փաստաթուղթը կազմելիս սուբ­
յեկտիվորեն նրան վերագրում է այն գործառույթը, որը հանդիսանում է
նրա ի հայտ գալու պատճառը, բայց օբյեկտիվորեն այն ձեռք է բերում
նաև մյուս բոլոր գործառույթները:
Փաստաթղթի հիմնական գործառույթը փոփոխական է: Այն փո­
փոխվում է ժամանակի ընթացքում իրեն վերագրված դերը խաղալուց
հետո փաստաթուղթը կորցնում է հաղորդակցման, կառավարման, իրա­
վական, որոշ դեպքերում նաև հաշվառման գործառույթները՛ Այս գոր­
ծառույթները օպերատիվ բնույթ ունեն, իսկ տեղեկատվության, սոցիա­
լական և պատմական գործառույթները մշտական գործող են՛ ժամա­
նակի ընթացքում փաստաթղթերի և հիմնական, և օժանդակ գործա­
ռույթները փոփոխության են ենթարկվում, իսկ մշտական գործառույթ­
ները, ի հայտ գալով փաստաթղթի առաջացման հետ միասին, թեև ո-
րոշ ժամանակաշրջանում գործում են որպես օժանդակ կամ հիմնական
գործառույթներ, բայց երբեք չեն դադարում մշտական լինելուց:
Կազմակերպությունների և նրանց կառուցվածքային ստորաբա­
ժանումների փաստաթղթերն ընդունված է միմյանցից զատել հիմք
ընդունելով դրանց գործունեության առանձնահատկություններր
փաստաթղթերի անվանումներն ու կազմման վայրը:

Posted in ԳՈՐԾԵՐԻ ԿԱԶՄՈՒՄ, ԸՆԹԱՑԻԿ ԵՒ ԱՐԽԻՎԱՅԻՆ ՊԱՀՊԱՆՄԱՆ ԿԱԶՄԱԿԵՐՊՈՒ

1.1. ԳԱՂԱՓԱՐ ԳՈՐԾԱՎԱՐՈՒԹՅԱՆ ՄԱՍԻՆ

Գործավարությունը գործունեության բնագավառ է, որն ապահո­
վում է պետական կառավարման մարմիններում (նախարարություննե­
րում և գերատեսչություններում) տարածքային կառավարման ու տե­
ղական ինքնակառավարման մարմիններում, ձեռնարկություններում,
հիմնարկներում և այլ կազմակերպություններում (այսուհետև Կազմա­
կերպություններ) փաստաթղթավորումը և պաշտոնական փաստաթղ­
թերի հետ աշխատանքի կազմակերպումը:
Գործավարությունը կառավարման ապարատի այն գործունեութ­
յունն է, որն սկսվում է Փաստաթուղթը ստեղծելու պահից, ներառում
այդ փաստաթղթերի հետ անհրաժեշտ աշխատանքները և ավարտ­
վում կազմակերպության արխիվ հանձնելու համար դրանց նախա­
պատրաստմանը:
Գործավարության կարգը սահմանվում է օրինակելի, տիպային և
անհատական հրահանգներով: Անհատական հրահանգները հանդի­
սանում են տվյալ կազմակերպության գործավարության առանձնա­
հատկությունները սահմանող չափորոշիչ (նորմատիվ) փաստաթուղթ:
Յուրաքանչյուր կազմակերպություն պարտավոր է ւիաստաթղթա-
վորել իր գործունեությունը: Կառավարման ապարատի փաստաթղթա­
յին ապահովումը պահանջում է ստեղծել կառավարչական փաստաթղ­
թերի մի շարք տեսակներ, առանց որոնց հնարավոր չէ լուծել պլանա-
-7-
վորման, ֆինանսավորման, վարկավորման, հաշվապահական հաշ­
վառման և հաշվետվությունների, օպերատիվ կառավարման, կադրե­
րով ապահովման հետ կապված հարցերը:
Փաստաթղթերի հետ աշխատանքը կազմակերպելիս անհրաժեշտ
է ղեկավարվել Հայաստանի Հանրապետությունում գործող չափորոշիչ
փաստաթղթերով, պետական ստանդարտներով, որոնք հնարավորութ­
յուն կընձեռեն խուսափել նույն գործընթացների վերաբերյալ տարբեր
մոտեցումներից և միօրինակություն կմտցնեն կառավարման ապարա­
տի փաստաթղթային ապահովման հարցերում, անկախ այն հանգա­
մանքից, թե այղ աշխատանքներն իրականացվում են ավանդական,
թե ժամանակակից տեխնիկական միջոցներով:

Posted in Հաշվետվություն

September to May

This year from September to May we did many different projects and learned many new interesting things. And here in these links are some of them.

English

King of the Pumpkins
Meals
My Habits
Habits
Free Time
Christmas is Coming…
Human Rights
The only thing to fear is…
Bullying
Test
Questions
Spring
The History of Graffiti
Fairy tales fight back

Russian

Задания
Хор Вирап
Севан
Translations…
Русские и армянские народные праздники и традиции
Это Я
К.Паустовский «Старый повар»

ԲԱՌԱԳԻՏՈՒԹՅՈՒՆ, ԲԱՌԱԿԱԶՄՈՒԹՅՈՒՆ, ԲԱՌԱՊԱՇԱՐ ԵՒ ԴԱՐՁՎԱԾԱԲԱՆՈՒԹՅՈՒՆ

Բառագիտություն
Առաջադրանք հայոց լեզվից
Առաջադրանք հայոց լեզվից 2
Առաջադրանք
Առաջադրանք հայոց լեզվից 4
Առաջադրանք հայոց լեզվից 5
Առաջադրանք հայոց լեզվից 6
Հայերենի վերջածանցներ
Գոյականակերտ վերջածանցներ
Բարդ բառերի կազմությունը
Իմաստաբանություն
Դարձվածքներ
Ամանորյա խոհեր
Վարժություններ

ԹԱՐԳՄԱՆՈՒԹՅԱՆ ՏԵՍՈՒԹՅՈՒՆ

Բանավոր թարգմանություն և դրա տարատեսակները
Խոսքային Գործունեություն

ԳՈՐԾԵՐԻ ԿԱԶՄՈՒՄ, ԸՆԹԱՑԻԿ ԵՒ ԱՐԽԻՎԱՅԻՆ ՊԱՀՊԱՆՄԱՆ ԿԱԶՄԱԿԵՐՊՈՒ

1.1. ԳԱՂԱՓԱՐ ԳՈՐԾԱՎԱՐՈՒԹՅԱՆ ՄԱՍԻՆ
1.2.ԳԱՂԱՓԱՐ ՓԱՍՏԱԹՂԹԻ ՄԱՍԻՆ
2. Փ Ա Ս Տ Ա Թ Ղ Թ Ե Ր Ի Յ է վ Ա Վ Ո Ր Ս Ա Ն ԸՆԴՃԱՆՈՒՐ ԿԱՆՈՆՆԵՐԸ

ՃԱՄՓՈՐԴՈՒԹՅՈՒՆՆԵՐ

Հայ- բուլղարական Ճամփորդություն…
Our Trip to Gyumri…

Radio

ARTbzzan radio broadcasts

 

Posted in Անգլերեն

Fairy tales fight back

fairy-poems

We all know the stories. The princess falls in love with the prince. He rescues the damsel in distress from the tower or the dragon or the wicked queen … or anything at all really. The plot in many fairy tales relies on a woman in trouble needing a brave, strong man to rescue her.

I loved Disney as a child, and I still do, but it is clear that stories such as Snow White and Sleeping Beauty are based on gender stereotypes. They show children that women spend their time looking pretty, cooking and cleaning and that women need a man to look after them. These ideals are old-fashioned and outdated.  I personally would feel uncomfortable teaching these values to children – boys or girls.

Luckily, Disney has clearly seen that their female characters were weak and helpless and their new films feature strong female characters. Tangled, which tells Disney’s story of Rapunzel, was released in 2010. Rapunzel is an intelligent and creative 18 year old who asks a man to help her to visit the kingdom. Although he is helping her, she also helps and saves him. She uses her intelligence and people skills to save him from a group of criminals, and she uses her magic (perhaps a symbol for special talents) to heal him when he is hurt.

Disney’s award winning film Frozen was released in 2013. Based on Hans Christian Anderson’s story The Snow Queen, it tells of a young girl, Elsa. Elsa can make it snow and turn water to ice. When she starts an eternal winter, it is her sister, Anna, who decides to save the kingdom.  When Anna’s heart is frozen, an act of true love is needed to save her. We immediately think of true love’s kiss. In the end, the act of true love which saves Anna is her decision to give up her life for Elsa.

The females in these stories are intelligent, brave and adventurous. They are better role models for young girls and show children that girls can be heroes too. Disney’s choice to show strong, independent females working together with men shows the progress which has been made in gender equality. Hopefully, through efforts such as this, the idea that a man always rescues the woman will not be passed on to future generations.

Who are your favourite strong, independent female leads from film or fiction? Why?  
-For me a strong, independent female is Lili Reinhart charactering Betty Cooper in the film “RiverDale”. I like how she’s not scared of anything. She likes to find criminals and protects the people around her.